Vì sao Tröma Nagmo Bhumtsok tích lũy 100.000 lần dâng cúngTsok?

Một trăm nghìn lần dâng cúng Tsok là một con số rất lớn. Nhưng trong thực hành Tröma Nagmo, điều làm nên sự rộng lớn của một Bhumtsok không chỉ nằm ở con số ấy.

Bhum có nghĩa là một trăm nghìn. Vì vậy, Tröma Bhumtsok hay Tröma Tsok Bum là một đại tích lũy Tsok với túc số một trăm nghìn, được thực hành trong mối liên hệ với Tröma Nagmo. Cách giải thích này đúng, nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chúng ta mới hiểu được cái tên, chưa thực sự chạm đến tinh thần của đại tích lũy.

Trong Kim Cương thừa, túc số giúp người thực hành vượt khỏi cách tu tập tùy theo cảm hứng cá nhân. Một đại tích lũy đòi hỏi sự liên tục, sự bền bỉ, sự tham dự của hội chúng và một tâm nguyện được giữ vững qua nhiều thời khóa. Một trăm nghìn lần dâng cúng vì thế tạo nên quy mô của Bhumtsok. Tuy nhiên, chính phát tâm ở đầu, cách thực hành ở giữa và hồi hướng ở cuối mới quyết định sự tích lũy ấy đi về đâu.

Điều được tích lũy không chỉ là số lần cúng dường

Khi mới tiếp xúc với Tsok, chúng ta thường chú ý trước hết đến những gì có thể nhìn thấy: phẩm vật được chuẩn bị, nghi quỹ được tụng đọc, số lượng cúng dường cần hoàn thành và những thời khóa nối tiếp nhau. Nhưng với người thực hành Chöd, phần quan trọng hơn nằm ở tâm đang thực hành.

Khi nói về Chöd dựa trên Tröma, Chagdud Tulku Rinpoche từng nhấn mạnh rằng qua pháp thực hành này, chúng ta có thể tích lũy công đức và trí tuệ một cách rộng lớn và nhanh chóng. Lời dạy này nói về Tröma Chöd nói chung chứ không phải một định nghĩa riêng cho Bhumtsok, nhưng nó giúp làm rõ một điểm rất quan trọng: điều được tích lũy không chỉ là một số lượng hành động thiện lành, mà là Hai Tư Lương Công Đức và Trí Tuệ.

Công đức được vun bồi qua cúng dường, phụng sự, phát nguyện và những thiện hạnh. Trí tuệ được nuôi dưỡng khi người thực hành dần nhận ra và cắt qua thói quen chấp thủ: cái tâm luôn muốn biến mọi thứ thành “của tôi”, “cho tôi”, “công đức của tôi” hay “nguyện vọng của tôi”.

Bởi vậy, một đại Tsok không chỉ đặt ra câu hỏi: chúng ta đã dâng cúng được bao nhiêu? Nó còn đưa ta trở lại một câu hỏi gần gũi hơn với tinh thần Chöd: trong khi dâng cúng, mình đang nắm giữ điều gì?

Chöd bắt đầu từ chính nơi ta muốn giữ lại

Trong đời sống thường ngày, chúng ta luôn có khuynh hướng giữ lấy những gì dễ chịu và tránh né những gì khiến mình bất an. Ta giữ lấy thân thể, tài sản, danh tiếng, quan điểm và cả cảm giác rằng những việc thiện mình làm thuộc về mình.

Chöd đi theo hướng ngược lại. Chöd dạy chúng ta dâng cúng.

Ban đầu, điều đó có thể được thể hiện qua những phẩm vật bên ngoài. Nhưng càng đi sâu vào thực hành, người hành giả càng nhận ra rằng thứ khó dâng nhất không phải là một vật phẩm nào đó, mà chính là sự nắm giữ của mình.

Vì vậy, khi một đại hội hoàn thành hàng chục nghìn rồi một trăm nghìn lần dâng cúng, ý nghĩa không chỉ nằm ở số lượng phẩm vật đã được chuẩn bị. Mỗi lần cúng dường cũng có thể trở thành một dịp để nhìn lại tâm mình, để bớt nắm giữ thêm một chút và để học cách quay tâm về Pháp.

Theo nghĩa ấy, 100.000 không phải là một phép nhân công đức. Nó có thể được hiểu như 100.000 lần tạo duyên để trở về với phát tâm và với tinh thần dâng cúng.

Một đại tích lũy bắt đầu bằng phát tâm

Trong những ghi chép về các đại hội Tröma Bhumtsok của dòng Dudjom, thực hành thường được đặt trong ba điều cốt yếu: phát tâm ở phần đầu, chính hành trong tinh thần không chấp thủ, và hồi hướng ở phần cuối.

Ba điều này nghe có vẻ quen thuộc, nhưng thực ra lại chạm đúng vào cốt lõi của việc thực hành.

Trước khi bắt đầu một thời khóa, điều đáng để tự hỏi không chỉ là mình sẽ tụng bao nhiêu hay đóng góp bao nhiêu, mà là: vì sao mình đang làm việc này?

Nếu một đại tích lũy chỉ xoay quanh mong cầu cá nhân, công đức của bản thân hay một kết quả mà mình muốn đạt được, thì quy mô bên ngoài dù lớn đến đâu cũng chưa chắc đồng nghĩa với sự rộng lớn của tâm. Ngược lại, một phẩm cúng rất nhỏ vẫn có thể trở nên rộng lớn khi được đặt trong Bồ-đề tâm.

Bởi vậy, Bhumtsok không chỉ là học cách hoàn thành một con số. Nó còn là cơ hội để học cách mở rộng phát tâm.

Từ thực hành của một người đến tâm nguyện của một hội chúng

Bhumtsok không phải là thực hành của một cá nhân tách biệt. Lama, tăng đoàn, yogi, yogini, hành giả tại gia và những người hỗ trợ cùng góp phần để đại tích lũy được hoàn thành. Có người trực tiếp tham dự thời khóa, có người chuẩn bị phẩm cúng, có người phụng sự, có người cúng dường hoặc phát nguyện.

Khi nhiều người cùng hướng vào một thực hành, một sự chuyển đổi rất tự nhiên có thể xảy ra. Từ “tôi đang thực hành”, chúng ta dần đi đến “chúng ta đang cùng thực hành”. Từ những nguyện vọng riêng, tâm được mở rộng đến sự trường thọ của các bậc Thầy, sự hưng thịnh của Phật pháp, sự tiêu trừ chướng duyên, sự viên mãn của thuận duyên và lợi ích của hữu tình.

Ở đây, sự rộng lớn của Bhumtsok không còn chỉ được đo bằng số lượng Tsok đã được tích lũy. Nó còn nằm ở phạm vi của tâm nguyện và hồi hướng.

Tsok cũng là dịp nhìn lại và phục hồi samaya

Đối với người thực hành Kim Cương thừa, Tsok còn có một ý nghĩa đặc biệt liên quan đến samaya.

Trong quá trình thực hành, chúng ta không phải lúc nào cũng giữ được sự tỉnh thức và trong sáng. Có những lúc ta quên lời nguyện, để phiền não chi phối, bất kính, sơ suất hoặc làm tổn hại đến mối liên hệ với Đạo sư, dòng truyền, giáo pháp hay hội chúng kim cương. Có những vi phạm ta nhận ra rõ ràng, và cũng có những điều chính mình không nhận thấy.

Bởi vậy, Tsok từ lâu được đặt trong mối liên hệ với sám hối, tịnh hóa và phục hồi những suy tổn của samaya.

Điều này khiến Bhumtsok có thêm một chiều sâu rất quan trọng. Chúng ta không chỉ đến để tích lũy thêm điều gì đó, mà còn để nhìn lại những gì đã bị hư tổn. Không chỉ hướng về thành tựu ở phía trước, mà còn quay lại sửa chữa nền tảng của con đường ngay trong hiện tại.

Một đại tích lũy vì thế vừa có chiều rộng của cúng dường, vừa có chiều sâu của tịnh hóa và phục hồi.

100.000 không phải một phép toán tâm linh

Có lẽ đây là điều cần được nói thật rõ. Không nên hiểu rằng 100 lần có một lượng công đức nhất định, 1.000 lần thì gấp mười lần, và 100.000 lần sẽ bảo đảm một kết quả tương ứng.

Thực hành Pháp không vận hành như một phép toán đơn giản.

Nếu tâm vẫn hoàn toàn xoay quanh bản ngã, ngay cả một con số rất lớn cũng có thể trở thành thêm một thứ để bám víu: chúng tôi đã hoàn thành bao nhiêu, tôi đã đóng góp bao nhiêu, công đức này lớn đến mức nào.

Tinh thần Chöd lại nhắc chúng ta nhìn chính vào sự nắm giữ ấy.

Vì vậy, có thể nói rằng con số tạo nên quy mô của sự tích lũy, nhưng phát tâm quyết định hướng đi của nó. Và hồi hướng là cách để công đức ấy không bị giữ lại trong phạm vi của cái tôi.

Một đại tích lũy cũng là cách dòng truyền tiếp tục sống

Tröma Bhumtsok còn có một ý nghĩa khác mà đôi khi chúng ta ít để ý: đó là sự tiếp nối của dòng truyền.

Những đại tích lũy như thế đã được các thế hệ hành giả trước thực hành, rồi được tiếp tục bởi những người đến sau. Có những nơi Tröma Tsok Bum được tái lập sau nhiều thập kỷ, tại chính những địa điểm mà các bậc Thầy và hành giả đời trước từng cùng thực hành.

Khi nhìn như vậy, Bhumtsok không chỉ là việc hoàn thành một số lượng cúng dường. Nó là một cách giữ cho dòng thực hành tiếp tục sống.

Dòng truyền không chỉ được duy trì bằng sách vở, lịch sử hay tên tuổi của các bậc Thầy. Nó sống khi người đệ tử tiếp tục thực hành, tiếp tục tụ hội, tiếp tục cúng dường, tịnh hóa, phát nguyện và trao lại những gì mình đã nhận được cho thế hệ tiếp theo.

Một trăm nghìn lần Tsok vì vậy cũng có thể nối những hành giả hôm nay với tâm nguyện của những người đã thực hành trước mình.

Vậy vì sao lại là 100.000 lần?

Câu trả lời đơn giản nhất vẫn là: bởi bhum nghĩa là một trăm nghìn, và 100.000 là túc số của đại tích lũy.

Nhưng với người thực hành, câu hỏi quan trọng hơn có lẽ là: sau khi đi qua đại tích lũy ấy, tâm mình đã thay đổi thế nào?

Nếu việc dâng cúng giúp chúng ta bớt xoay quanh mong cầu cá nhân, bớt nắm giữ, biết nhìn lại những vi phạm, biết phục hồi samaya, biết đặt sự thực hành của mình trong một hội chúng và biết hồi hướng rộng hơn cho hữu tình, thì Bhumtsok không còn chỉ là việc hoàn thành một con số.

Một trăm nghìn khi ấy trở thành khuôn khổ cho một chuyển động sâu hơn: từ nắm giữ đến dâng cúng, từ cá nhân đến hội chúng, từ hư tổn đến phục hồi, và từ mong cầu riêng đến một tâm nguyện rộng lớn hơn.

Có lẽ vì vậy, đến cuối cùng, câu hỏi đáng giữ lại không chỉ là: “Chúng ta đã tích lũy được bao nhiêu?” Mà là:

“Qua sự tích lũy ấy, tâm mình đã trở nên rộng hơn được bao nhiêu?”

 

Ban Biên tập Yeshi Melong